Chiropraktyk – na czym polega praca i kiedy warto się udać?

Chiropraktyk diagnozuje i leczy mechaniczne zaburzenia układu kostno-stawowego, głównie w obrębie kręgosłupa, wykorzystując terapię manualną. Do takiego specjalisty warto się udać przy nawracających bólach pleców, szyi oraz napięciowych bólach głowy, o ile nie występują przeciwwskazania zdrowotne. W dalszej części wyjaśniamy, jak wygląda praca chiropraktyka i w jakich sytuacjach przynosi najwięcej korzyści.

Czym zajmuje się chiropraktyk?

Praca tego specjalisty opiera się na założeniu, że zaburzenia w ustawieniu kręgów i stawów mogą oddziaływać na układ nerwowy oraz ogólne funkcjonowanie organizmu. W codziennej praktyce przeprowadza on wywiad, ocenia postawę i ruchomość stawów, a następnie wykonuje precyzyjne manipulacje. Takie pchnięcia są zwykle szybkie i bezbolesne, a ich celem jest przywrócenie prawidłowej biomechaniki. W Polsce bywa też nazywany kręgarzem lub terapeutą manualnym.

Dziedzina ta narodziła się w 1895 roku w stanie Iowa. Jej twórca, Daniel David Palmer, utrzymywał, że mechaniczne dysfunkcje kręgosłupa mogą wywoływać różne dolegliwości. Współcześnie osoby pracujące w tym zawodzie łączą mobilizacje stawów, techniki tkanek miękkich oraz poradnictwo profilaktyczne, a sama chiropraktyka bywa zaliczana do medycyny niekonwencjonalnej.

W Polsce od 2014 roku zawód ten figuruje w Polskiej Klasyfikacji Zawodów i Specjalności pod numerem 323004. Nadal brakuje jednak szczegółowych przepisów regulujących tę profesję, dlatego pacjenci powinni zwracać uwagę na ukończone kursy i wydane certyfikaty.

Jak wygląda wizyta u chiropraktyka?

Przebieg wizyty zależy od metody pracy terapeuty oraz charakteru dolegliwości, jednak zwykle składa się z oceny funkcjonalnej i części zabiegowej. Pierwsza konsultacja trwa najczęściej około godziny, a kolejne spotkania mogą być krótsze, zwłaszcza gdy dotyczą pojedynczego odcinka kręgosłupa.

Jak przebiega ocena pacjenta?

Specjalista zaczyna od szczegółowego wywiadu dotyczącego bólu, urazów i przebytych chorób. Następnie analizuje postawę ciała, zakres ruchomości stawów, napięcie mięśniowe oraz dostępne zdjęcia RTG lub rezonans. W metodzie Gonstead terapeuta koryguje wyłącznie te segmenty, które w ocenie rzeczywiście wymagają regulacji, co zwiększa precyzję zabiegu.

Jakie techniki stosuje terapeuta?

W zależności od potrzeb sięga on po mobilizacje stawów, manipulacje kręgosłupa, techniki powięziowe oraz poizometryczną relaksację mięśni. Część osób wykorzystuje także uciski specjalnymi szpilkami bez przebijania powłok skórnych albo techniki tkanek miękkich. Po zabiegu pacjent zwykle otrzymuje zalecenia dotyczące ćwiczeń do samodzielnego wykonywania w domu.

Kiedy warto udać się do chiropraktyka?

Głównym powodem wizyt są dolegliwości bólowe narządu ruchu. Terapia manualna kręgosłupa bywa porównywalna z innymi metodami leczenia bólu pleców, choć jakość dowodów naukowych ocenia się często jako niską lub średnią. Mimo to u wielu pacjentów dochodzi do zmniejszenia napięcia i poprawy zakresu ruchu.

Jakie objawy wskazują na wizytę?

Najczęściej do takiego specjalisty zgłaszają się osoby z następującymi problemami:

• bóle odcinka lędźwiowego, piersiowego i szyjnego kręgosłupa,
• rwa kulszowa, udowa lub barkowa,
• napięciowe bóle głowy i migreny,
• ograniczenie ruchomości stawów,
• problemy z postawą związane z siedzącym trybem życia,
• zawroty głowy i szumy uszne o podłożu szyjnym.

Kiedy lepiej zrezygnować z wizyty?

Nie każdy może bezpiecznie poddać się manipulacjom. Przeciwwskazania obejmują między innymi świeże złamania, nowotwory kości, zaawansowaną osteoporozę, niestabilność stawów oraz zaburzenia krzepnięcia. W literaturze medycznej opisano również poważne powikłania, takie jak rozwarstwienie tętnicy kręgowej czy złamanie karku, ale przy prawidłowo przeprowadzonym zabiegu ryzyko pozostaje niskie.

W opublikowanej literaturze medycznej z lat 1934–2003 opisano 26 zgonów po zabiegach chiropraktycznych, jednak przy szacowanej liczbie 7,5 miliarda wizyt w Stanach Zjednoczonych ryzyko poważnych powikłań pozostaje bardzo niskie.

Dlatego przed pierwszą wizytą warto skonsultować się z lekarzem i wykonać podstawową diagnostykę obrazową, jeśli ból jest silny lub towarzyszą mu objawy neurologiczne.

Chiropraktyka a fizjoterapia – porównanie

Wielu pacjentów nie wie, czy wybrać chiropraktyka, czy fizjoterapeutę. Obie profesje opierają się na pracy manualnej i nie wymagają stosowania leków, ale różnią się zakresem oddziaływania. Fizjoterapia obejmuje nie tylko stawy i mięśnie, lecz także układ nerwowy, krążenia, limfatyczny oraz narządy wewnętrzne. Chiropraktyka koncentruje się przede wszystkim na ustawieniu kręgosłupa i ruchomości stawów.

Nowoczesna fizjoterapia wykorzystuje między innymi techniki Fascial Counterstrain, terapię wisceralną brzucha oraz niechirurgiczną dekompresję kręgosłupa. Dzięki temu może pomagać przy zgadze, wzdęciach, nietrzymaniu moczu czy bólach głowy o złożonym pochodzeniu. Z kolei chiropraktyka sprawdza się głównie przy mechanicznych problemach ograniczonych do kręgosłupa i stawów, na przykład przy rwie kulszowej lub blokadach segmentów.

Jak zostać chiropraktykiem i jakie są koszty?

W Polsce nie ma jednolitego systemu kształcenia w tym zawodzie. Najczęściej pierwszym krokiem są studia z fizjoterapii lub medycyny, a po nich studia podyplomowe albo kursy z zakresu terapii manualnej. Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała w 2005 roku wytyczne dotyczące podstawowego szkolenia i bezpieczeństwa w tej dziedzinie.

Jakie wymagania trzeba spełnić?

Kandydaci na fizjoterapię powinni dobrze zdać maturę z biologii oraz chemii lub języka angielskiego. W trakcie studiów poznaje się podstawy terapii manualnej i pracy z pacjentem. Po ich ukończeniu można wybrać studia podyplomowe lub certyfikowane kursy organizowane między innymi przez Polskie Towarzystwo Chiropraktyki.

Jak wygląda program kursu?

Typowy kurs chiropraktyki jest podzielony na moduły i obejmuje następujące obszary:

• techniki powięziowe i poizometryczną relaksację mięśni,
• mobilizacje i manipulacje odcinka lędźwiowego, piersiowego i szyjnego,
• diagnostykę i terapię stawów obwodowych,
• techniki ucisku punktów maksymalnej bolesności bez przebijania skóry.

Ile kosztuje wizyta i kurs?

Koszt prywatnej wizyty wynosi zwykle od 80 do 200 złotych za godzinę. Kursy składają się często z czterech modułów, a jeden moduł kosztuje około 2000 złotych. Całość może obejmować 72 godziny zegarowe, czyli po 18 godzin na moduł. Osoby prowadzące własną działalność muszą dodatkowo odprowadzać podatki i składki, dlatego realny dochód bywa niższy niż przychód.